علت تپش قلب چیست؟ ۱۰ دلیل شایع تپش قلب و علائم خطر

تپش قلب یکی از علائمی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود تجربه می‌کنند. ممکن است فرد احساس کند قلبش خیلی سریع می‌زند، ضربان قلبش محکم‌تر از معمول شده یا قلب برای لحظاتی می‌پرد و نامنظم می‌زند. تپش قلب در بسیاری از مواقع موقتی و بی‌خطر است و می‌تواند بعد از ورزش، استرس یا مصرف برخی نوشیدنی‌ها ایجاد شود؛ اما گاهی نیز می‌تواند نشانه یک مشکل زمینه‌ای مانند اختلال ریتم قلب، کم‌خونی یا پرکاری تیروئید باشد.

بنابراین، پاسخ به این سؤال که «علت تپش قلب چیست؟» همیشه یکسان نیست و باید شرایط فرد، مدت زمان تپش قلب، عوامل تحریک‌کننده و علائم همراه آن بررسی شود.

تپش قلب چیست؟

تپش قلب به احساس آگاهانه ضربان قلب گفته می‌شود. در حالت طبیعی معمولاً فرد توجه خاصی به ضربان قلب خود ندارد، اما در زمان تپش قلب ممکن است ضربان قلب را در قفسه سینه، گردن یا حتی گلو احساس کند.

این احساس ممکن است به شکل‌های مختلفی ظاهر شود، از جمله:

• افزایش سرعت ضربان قلب
• کوبش شدید قلب
• احساس لرزش یا بال‌زدن قلب
• احساس جا افتادن یک ضربان
• ضربان نامنظم
• احساس ضربان قلب در گردن یا گلو

تپش قلب ممکن است فقط چند ثانیه طول بکشد یا برای چند دقیقه و در برخی موارد بیشتر ادامه پیدا کند.

علت تپش قلب چیست؟

تپش قلب دلایل مختلفی دارد و همیشه به معنای وجود بیماری قلبی نیست. از مهم‌ترین علت‌های آن می‌توان به استرس و اضطراب، فعالیت بدنی شدید، مصرف کافئین، کم‌خوابی، کم‌آبی بدن، برخی داروها، تب، کم‌خونی، مشکلات تیروئید و بعضی اختلالات ریتم قلب اشاره کرد.

در ادامه مهم‌ترین علت‌های تپش قلب را بررسی می‌کنیم.

۱. اضطراب و استرس

یکی از شایع‌ترین دلایل تپش قلب، استرس و اضطراب است. هنگامی که فرد دچار اضطراب می‌شود، بدن وارد حالت آماده‌باش می‌شود و هورمون‌هایی مانند آدرنالین افزایش پیدا می‌کنند. در نتیجه ضربان قلب ممکن است سریع‌تر و شدیدتر شود.

تپش قلب ناشی از اضطراب ممکن است همراه با علائمی مانند:

• احساس نگرانی شدید
• لرزش دست‌ها
• تعریق
• احساس فشار در قفسه سینه
• تنفس سریع
• احساس ترس
• سرگیجه

باشد.

حملات پانیک نیز می‌توانند باعث ایجاد تپش قلب شدید و ناگهانی شوند. در چنین شرایطی درمان علت اضطراب می‌تواند به کاهش دفعات تپش قلب کمک کند.

۲. فعالیت ورزشی و فعالیت بدنی شدید

افزایش ضربان قلب هنگام ورزش معمولاً یک واکنش طبیعی بدن است. زمانی که فعالیت بدنی افزایش پیدا می‌کند، قلب برای رساندن اکسیژن و مواد غذایی بیشتر به عضلات، سریع‌تر می‌زند.

دویدن، بالا رفتن از پله، ورزش سنگین یا فعالیت بدنی شدید می‌تواند باعث شود فرد برای مدتی ضربان قلب خود را بیشتر احساس کند.

اگر ضربان قلب پس از پایان فعالیت به‌تدریج کاهش پیدا کند و علامت غیرطبیعی دیگری وجود نداشته باشد، معمولاً جای نگرانی نیست. با این حال، تپش قلب شدید یا غیرعادی هنگام فعالیت، به‌خصوص اگر با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه همراه باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.

۳. مصرف زیاد قهوه و کافئین

کافئین می‌تواند در برخی افراد باعث افزایش ضربان قلب یا احساس تپش قلب شود. قهوه، چای پررنگ، برخی نوشیدنی‌های انرژی‌زا و محصولات حاوی کافئین می‌توانند در افراد حساس این علامت را ایجاد یا تشدید کنند.

واکنش افراد به کافئین متفاوت است. ممکن است یک فرد بدون مشکل مقدار مشخصی قهوه مصرف کند، اما فرد دیگری پس از مصرف مقدار کمتری دچار تپش قلب، بی‌قراری یا اضطراب شود.

اگر متوجه شده‌اید تپش قلب شما پس از مصرف قهوه یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار بیشتر می‌شود، کاهش مصرف آن و بررسی ارتباط میان مصرف کافئین و علائم می‌تواند مفید باشد.

۴. کم‌خوابی و خستگی

خواب ناکافی می‌تواند روی سیستم عصبی و تنظیم ضربان قلب تأثیر بگذارد. افرادی که برای مدت طولانی خواب کافی ندارند ممکن است بیشتر دچار احساس تپش قلب، اضطراب و بی‌قراری شوند.

کم‌خوابی همچنین می‌تواند حساسیت فرد نسبت به ضربان طبیعی قلب را افزایش دهد؛ به همین دلیل ممکن است ضربان‌هایی که در حالت عادی احساس نمی‌شوند، پس از یک شب کم‌خوابی بیشتر مورد توجه قرار بگیرند.

۵. کم‌آبی بدن

کم‌آبی بدن یکی دیگر از عواملی است که می‌تواند باعث افزایش ضربان قلب شود. هنگامی که بدن آب کافی دریافت نمی‌کند، حجم خون در گردش ممکن است کاهش پیدا کند و قلب برای حفظ گردش خون مناسب سریع‌تر کار کند.

کم‌آبی ممکن است در شرایطی مانند تعریق زیاد، اسهال، استفراغ، تب یا مصرف ناکافی مایعات ایجاد شود.

اگر تپش قلب همراه با تشنگی شدید، خشکی دهان، ضعف یا سرگیجه باشد، باید احتمال کم‌آبی بدن نیز در نظر گرفته شود.

۶. تب و بیماری‌های عفونی

افزایش دمای بدن معمولاً باعث افزایش ضربان قلب می‌شود. به همین دلیل در زمان تب ممکن است فرد احساس کند قلبش سریع‌تر از حالت معمول می‌زند.

عفونت‌ها و بیماری‌هایی که با تب، کم‌آبی یا افزایش نیاز بدن به اکسیژن همراه هستند نیز می‌توانند ضربان قلب را افزایش دهند.

در این شرایط معمولاً با برطرف شدن عامل اصلی، ضربان قلب نیز به وضعیت طبیعی نزدیک می‌شود.

۷. کم‌خونی

کم‌خونی، به‌خصوص در موارد قابل‌توجه، می‌تواند باعث تپش قلب شود. در کم‌خونی، توانایی خون برای انتقال اکسیژن کاهش پیدا می‌کند و قلب ممکن است برای جبران این وضعیت سریع‌تر کار کند.

افراد مبتلا به کم‌خونی ممکن است علاوه بر تپش قلب علائمی مانند:

• خستگی
• ضعف
• رنگ‌پریدگی
• سرگیجه
• تنگی نفس هنگام فعالیت
• کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزانه

را نیز تجربه کنند.

تشخیص کم‌خونی معمولاً با بررسی علائم و انجام آزمایش خون امکان‌پذیر است و درمان آن به علت ایجاد کم‌خونی بستگی دارد.

۸. پرکاری تیروئید

افزایش فعالیت غده تیروئید می‌تواند روی سیستم قلبی و عصبی تأثیر بگذارد و باعث افزایش ضربان قلب شود.

فرد مبتلا به پرکاری تیروئید ممکن است علاوه بر تپش قلب علائمی مانند کاهش وزن ناخواسته، تعریق زیاد، لرزش دست‌ها، بی‌قراری، حساسیت به گرما و اختلال خواب داشته باشد.

در صورت وجود این علائم، پزشک ممکن است آزمایش‌های مربوط به عملکرد تیروئید را برای بررسی علت انجام دهد.

۹. مصرف برخی داروها و مواد محرک

برخی داروها و مواد می‌توانند باعث افزایش ضربان قلب یا احساس تپش قلب شوند. برای مثال، بعضی داروهای سرماخوردگی، داروهای استنشاقی مورد استفاده در برخی بیماری‌های تنفسی و برخی داروهای دیگر ممکن است در بعضی افراد چنین عارضه‌ای ایجاد کنند.

مواد محرکی مانند نیکوتین نیز می‌توانند ضربان قلب را افزایش دهند.

اگر تپش قلب پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، بهتر است موضوع را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید. دارو را بدون مشورت پزشک قطع یا تغییر ندهید.

۱۰. اختلالات ریتم قلب

گاهی علت تپش قلب به خود قلب مربوط است. آریتمی یا اختلال در ریتم قلب می‌تواند باعث شود ضربان قلب بیش از حد سریع، بیش از حد آهسته یا نامنظم شود.

برخی اختلالات ریتم قلب ممکن است به صورت دوره‌ای ایجاد شوند و بعد از مدتی برطرف شوند. به همین دلیل ثبت زمان وقوع تپش قلب و علائم همراه آن می‌تواند برای تشخیص پزشک مفید باشد.

برخی آریتمی‌ها بی‌خطر هستند، اما بعضی دیگر نیاز به بررسی و درمان دارند.

آیا تپش قلب همیشه نشانه بیماری قلبی است؟

خیر. تپش قلب لزوماً به معنی وجود بیماری قلبی نیست. اضطراب، ورزش، کم‌خوابی، کافئین، کم‌آبی بدن و بسیاری از عوامل دیگر می‌توانند باعث ایجاد این احساس شوند.

با این حال، نمی‌توان صرفاً بر اساس نوع احساس تپش قلب تشخیص داد که علت آن بی‌خطر است یا ناشی از بیماری. اگر تپش قلب مکرر، طولانی یا شدید باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.

تپش قلب همراه با چه علائمی خطرناک است؟

اگر تپش قلب همراه با علائم هشداردهنده باشد، نباید آن را نادیده گرفت. به‌خصوص اگر فرد همزمان دچار درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش یا نزدیک به غش، سرگیجه شدید یا ضعف ناگهانی شود، نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.

همچنین افرادی که سابقه بیماری قلبی دارند یا تپش قلب جدید و غیرمعمول را تجربه می‌کنند، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنند.

برای تشخیص علت تپش قلب چه آزمایش‌هایی انجام می‌شود؟

پزشک ابتدا درباره زمان شروع تپش قلب، مدت آن، تعداد دفعات، عوامل تحریک‌کننده و علائم همراه سؤال می‌کند و سپس معاینه انجام می‌دهد.

با توجه به شرایط فرد ممکن است بررسی‌هایی مانند:

• نوار قلب (ECG)
• هولتر مانیتورینگ قلب
• آزمایش خون
• بررسی کم‌خونی
• آزمایش عملکرد تیروئید
• بررسی الکترولیت‌ها
• اکوکاردیوگرافی

انجام شود.

همه افراد به تمام این آزمایش‌ها نیاز ندارند و انتخاب روش تشخیصی به علائم و نظر پزشک بستگی دارد.

برای کاهش تپش قلب چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

اگر علت تپش قلب یک بیماری زمینه‌ای نباشد، برخی تغییرات سبک زندگی می‌توانند به کاهش آن کمک کنند:

• خواب کافی و منظم داشته باشید.
• مصرف بیش از حد کافئین را کاهش دهید.
• مایعات کافی مصرف کنید.
• از مصرف نیکوتین و مواد محرک خودداری کنید.
• فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
• برای کنترل استرس از روش‌های آرام‌سازی و تنفس مناسب استفاده کنید.
• داروهای مصرفی خود را بدون مشورت پزشک تغییر ندهید.

البته اگر تپش قلب به شکل مکرر یا غیرطبیعی اتفاق می‌افتد، صرفاً به تغییر سبک زندگی اکتفا نکنید و علت اصلی را بررسی کنید.

چه زمانی برای تپش قلب به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر تپش قلب به‌طور مکرر اتفاق می‌افتد، مدت زیادی ادامه پیدا می‌کند، بدون علت مشخص ایجاد می‌شود یا به مرور شدیدتر شده است، بهتر است برای بررسی آن به پزشک مراجعه کنید.

همچنین وجود بیماری قلبی، سابقه خانوادگی برخی بیماری‌های قلبی یا همراه شدن تپش قلب با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا غش اهمیت بیشتری دارد.

جمع‌بندی

علت تپش قلب می‌تواند از عوامل ساده‌ای مانند استرس، ورزش، مصرف کافئین، کم‌خوابی و کم‌آبی بدن تا مشکلاتی مانند کم‌خونی، اختلالات تیروئید و آریتمی‌های قلبی متفاوت باشد.

بنابراین برای درمان تپش قلب، ابتدا باید علت آن مشخص شود. اگر تپش قلب مکرر، شدید یا همراه با علائم هشداردهنده باشد، مراجعه به پزشک و انجام بررسی‌های لازم اهمیت زیادی دارد.